Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Sık Sorulan Sorular Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler Açık Erişim Politikası
Bugünkü Ziyaret
: 1389
Toplam Ziyaret
: 1399732

Dergimize gönderilen makaleler benzerlik kontrol programı olan ithenticate ile taranmaktadır. Benzerlik oranının yüksek çıkması durumunda makale reddedilir. Kabul edilen makaleler raporuyla birlikte hakemlere sunulmaktadır.

Makaleler için %20 ve üzeri benzerlik oranları kabul edilmemektedir.
Yıl:2017 Cilt: 1  Sayı: 38  Alan: Sosyal Bilimler

Yrd. Doç. Dr. Veysi SEVİNÇLİ
“Y” ÜNSÜZÜ VE İŞLEVLERİ
 
Öz Türkiye Türkçesi, Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesinde olduğu kadar diğer Türk Cumhuriyetlerinde de “y” ünsüzünün önemli işlevleri vardır. Daha önce kullandığımız alfabelerde yer aldığı gibi bugün kullandığımız Latin alfabesinde de yer alan “y” ünsüzü, yardımcı sesler arasında büyük öneme sahiptir. Ayrıca bu ünsüz; yapım eki, zarf-fiil eki, ses türemesi ve ses düşmesi gibi daha birçok yönü ile de karşımıza çıkmaktadır. Bu ünsüz, kullanılış yönüyle bizim dilimizde olduğu kadar diğer dillerde de önemli bir yere sahiptir. Hatta bizde ünsüzler arasında yer alan bu harf, Arapça’da “elif” ve “vav” ile birlikte ünlü harflerden sayılır. Arap alfabesiyle yazılan bir eser, günümüzde kullandığımız alfabeye dönüştürüldüğünde “y” ünsüzü, ı, i ya da a ile gösterilmektedir. Meydana geliş itibariyle ünlülere çok yakın özellikler göstermesine rağmen, yalnız başına hece oluşturamama ve yalnız başına okunamama gibi özelliklerinden dolayı da ünlü olarak kabul edilmemektedir. Bu sebeple söz konusu sese “yarım ünlü” tabiri uygun düşmektedir. Bu ünsüzün asıl işlevlerinde biri de yardımcı ses olarak kullanılmasıdır. Hatta Türkçede yardımcı ses olarak kullanılan başka bir yardımcı ünsüz olmasına rağmen, asıl umumi yardımcı ses olarak “y” gösterilmektedir. Bu ses, kök ve gövdelere getirilerek kelime yapımına katkı sağlamanın yanında yardımcı ses işleviyle çekim eklerine işlerlik kazandırmada da önemli bir yer tutar. Y ünsüzü, işlev bakımından diğer yardımcı ses olan “n”ye oranla daha büyük bir kullanılış alanına sahiptir. Her ses gibi bu sesin de teşekkülü farklıdır. Bu sesin teşekkülünde ses organları arasında hava için geniş bir yol bulunmaktadır. Temas derecesi en az olan ünsüzlerden olan bu ses, söz konusu yönüyle ünlülerden sonra gelir. Bu sebeple söz konusu sese; l, m, n, r ile birlikte vokal-konsonant (ünlü-ünsüz) adı verilir. Tabiî ki y ünsüzü işlevlerinin Türkçede sadece bu özelliklerden ibaret olduğunu söylemek yanlış olur. Y ünsüzü, Türkçe konuşan diğer ülkelerde de farklı seslerle karşılanır.

Anahtar Kelimeler: Türkçe, Ünsüz, Y, Ses, İşlev



CONSONANT “Y” AND İTS FUNCTİONS
 
In Turkish, Old Turkish, Old Anatolian Turkish, Ottoman Turkishand Turkic Republics as well, consonant Y has substantial functions. Consonant which appeared both in the alphabet we used in the pastand Latin alphabet we use today, has great importance amongt he auxiliary sounds. Inaddition, this consonant Y has more functions such as derivational affix, verbal adverb affix, epenthesis, elision. In terms of usage, this consonant Y has great importance not only in our language, but also in others. Moreover, this letter counted as a consonant in our language, it is counted as a vowel with “Aleph” and “Waw”. When a writing written with Arabic alphabet is transformed the alphabet we use today, consonant Y is shown with ı, i or a. Although this letter resembles vowels in many aspects, consonant Y is not accepted as a vowel because of its features such as not being able to form a syllable alone and also not being able to be sounded alone. That is why so-called sound is considered a “semivowel”. One of the main functions of the consonant mentioned above is the usage of auxiliary sound. Moreover, the common auxiliary sound is considered as “y” even though there is another consonant which functions as an auxiliary sound. This sound has a place in terms of forming a word by being adjoined to bases and stems and also assisting to in flectional suffix function as an auxiliary sound. The usage area of consonant Y is more widenth another auxiliary sound “n” in terms of function. The place where this sound is made in them outh is different like others. In the place where this sound is made, there is a wide path to passair freely between speech organs. This sound comes after vowels in terms of touch degree. Therefore, the so-called sound is called “vocal-consonant” (vowel-consonant) with l, m, n, and r. It is entirely wrong to say that the functions of consonant Y consist of these. Consonant Y, met with Turkish speaking in different voices in other countries.

Keywords: Turkish, Consonant, Y, Sound, Function



Tam Metin

Copyright 2020 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn