Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Sık Sorulan Sorular Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler Açık Erişim Politikası
Bugünkü Ziyaret
: 172
Toplam Ziyaret
: 2168348

Dergimize gönderilen makaleler benzerlik kontrol programı olan ithenticate ile taranmaktadır. Benzerlik oranının yüksek çıkması durumunda makale reddedilir. Kabul edilen makaleler raporuyla birlikte hakemlere sunulmaktadır.

Makaleler için %20 ve üzeri benzerlik oranları kabul edilmemektedir.
Yıl:2021 Cilt: 1  Sayı: 53  Alan: Sosyal Bilimler

Saliha TANIK
Üsküdar Hurufat Defterlerine Göre Gebze (Gekboze) Kasabasındaki (Nahiyesindeki) Vakıf Eserleri (1060-1061-1063-1065-1067-1068 Numaralı Hurufat Defterleri)
 
Şehir tarihi ve şehrin imar faaliyetleri ile ilgili en önemli kaynaklardan biri Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde bulunan Hurufat Defterleri’dir. Çalışmamızda Gebze nahiyesi ile ilgili olarak Üsküdar Hurufat Defterleri’nin 1060-1068 nolu defter aralığındaki kayıtları okunmuş, Gebze nahiyesinin iktisadi, eğitim ve sosyal durumu ve merkez/köy yerleşimleri hakkında önemli bilgiler tarafımızca tespit edilmiştir. İncelememize konu olan defterler 1705-1789 tarihleri arasını kapsamaktadır. Şehirdeki bilinmeyen yapıları, mescitlerin camiye çevrilmesi ve yapıların bânilerini (yaptıranı) incelediğimiz defterler sayesinde öğrenmekteyiz. Bu bakımdan Hurufat Defterleri Sanat Tarihi disiplinine önemli bir kaynaklık etmektedir. Yaptığımız söz konusu çalışmada nahiyedeki yerleşimlerin 16.yy.’dan günümüze kadar mevcudiyetleri araştırılmış, bir kısmının ad değişikliğine gidildiği bazılarının ise zamanla başka bir bölgeye bağlandığı anlaşılmıştır. Kayıtlara göre, 18.yy.’da Gebze nahiyesinde 20 adet cami, 8 adet mescit, 3 adet zaviye, 3 adet mektep ve 1 adet muallimhâne yapıları bulunmaktadır. Yapılar kendi içinde alt başlıklara ayrılarak ayrı bir tabloda gösterilmiştir. Yapılardaki kurum atamaları ve görevlilerin sayısını belirten tablolar hazırlanmış ayrıca atama şekilleri, alınan ücretler, kadı veya naip isimleri hakkında bilgiler çalışmamızda belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gebze, Hurufat Defterleri, Vakıf, Dini ve Sosyal Kurumlar



The Üsküdar Hurufat Registers and Foundation Works/Waqfs in the Gebze (Gekboze) District (The Hurufat Registers No: 1060-1061-1063-1065-1067-1068)
 
The Hurufat Registers in the Archives of the General Directorate of Foundations are important information sources about the history and structures in a city. This study aimed to read the Üsküdar Hurufat Registers of the Gebze district (No: 1060-1061-1063-1065-1067-1068) to gather important information about the economic, educational and social status and village settlements of the region. The registers that are the subject of our study covered the years 1705-1789. Thanks to the registers, we learned about the structures and buildings, the conversion of masjids into mosques, and the funders of the structures. In this respect, Hurufat Registers are primary resources for Art History. It was seen that some locations were renamed, and some were connected to another region in time. According to the registers, there were 20 mosques, eight masjids, three zawiyas, three schools, and one teacher training school (i.e., muallimhâne) in Gebze in the 18th century. The structures were categorized and shown in a table. The official appointments and the number of officers in the institutions were presented in tables, and additional information about the appointment types, wages, and the names of qadi (i.e., kadı) or regent (i.e., naib) was provided in the study.

Keywords: Gebze, Hurufat Registers, Foundation, Religious And Social Institutions



Tam Metin

Copyright 2021 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn