Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Sık Sorulan Sorular Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler
Bugünkü Ziyaret
: 678
Toplam Ziyaret
: 885260

Dergimize gönderilen makaleler benzerlik kontrol programı olan ithenticate ile taranmaktadır. Benzerlik oranının yüksek çıkması durumunda makale reddedilir. Kabul edilen makaleler raporuyla birlikte hakemlere sunulmaktadır.

Makaleler için %20 ve üzeri benzerlik oranları kabul edilmemektedir.
Yıl:2019 Cilt: 1  Sayı: 45  Alan: Sosyal Bilimler

Mehmet TOP, Ayşenur SEZGİN
TOPKAPI SARAYI MÜZESİ HAREM DAİRESİ’NDE BULUNAN KÂBE TASVİRLERİ
 
Mekke ve Mescid-i Haram Müslümanlar için manevi bir değere sahip, İslam medeniyetinde üç kutsal mekândan birisidir. Bunun nedeni Mekke’nin İslam inancında en önemli farz ibadetlerden biri hac merkezi olarak manevi ve uhrevi olarak büyük önem taşımasından kaynaklanmaktadır. Tarihte ziyaret etme imkânları daha kısıtlı olduğu için Müslümanlardan hacca gitmeyi gerçekleştiremeyenler açısından bu şehir zaman ve mekânın ötesinde özlem duyulan bir yer haline gelmiştir. Şehrin önemi Kâbe ve Mescidi Harama dayanmaktadır. Osmanlı Devletinin Hicazı hâkim olmasından itibaren mukaddes belde olan Mekke ve Kâbe’ye verilen değer daha da artmış durumdadır. İslam coğrafyasının en kutsal yeri kabul edilen Mekke şehrindeki Kâbe’nin resim sanatlarında ve bilhassa çinicilikte yapılmış olan tasvirleri Osmanlı Dönemi’yle birlikte yaygınlık kazanmıştır. Kutsal kent tasvirleri, Osmanlı tasvirciliğinin önemli bir yönünü oluşturmaktadır. Osmanlı tasvirciliğine özgü olan bu tür çalışmalarda özellikle Mescid-i Haram, Mescid-i Aksa, Mescid-i Nebevi gibi kutsal yerler, insan figürüne yer verilmeden tasvir edilmektedir. Osmanlı çiniciliğinde Kutsal kent ve yöre tasvirleri önem kazanmıştır. Genellikle tasvirlerin çini üzerinde bulunması, kutsal yapılar olan cami ve mescitlerin içinde dekoratif malzeme olarak kullanılmış olan çininin çok dayanıklı olmasından ileri gelmektedir. Kâbe tasvirli çiniler daha çok dini mimaride bulunmasına rağmen sivil bir mimarinin bir örneği olan İstanbul Topkapı Sarayı’nın Harem Dairesinde üç adet Kâbe tasvirli çini pano bulunmaktadır. Bu da çini panoların sivil mimaride dekoratif amaçlı kullanılmış olabileceğini gösteren en güzel örneklerini oluşturmaktadır. Topkapı Sarayı Harem Dairesinde Karaağalar Mescidi, Valide Sultan Dairesi ve Şehzadeler Mektebinde yer alan üç Kâbe tasvirleri Mısırlı usta Teberdar-ı Hassa Ali tarafından saraya özel sipariş üzerine yapılmıştır. Üç Kâbe tasvirli çini pano Osmanlı Kâbe tasvirlerinin en güzel örneklerinin günümüze ulaşmış halini yansıtmaktadır.

Anahtar Kelimeler: İstanbul, Topkapı Sarayı, Tasvir, Osmanlı, Kâbe, Çini



KAABA DESCRIPTIONS IN TOPKAPI PALACE MUSEUM HAREM DEPARTMENT
 
Mecca and Masjid al-Haram are one of the three sacred places in Islamic civilization with a spiritual value for Muslims. This is due to the fact that Mekka has a great importance as one of the most important prayer worship in the Islamic faith as a center of pilgrimage. Since the opportunity to visit in history is more limited, for the Muslims who cannot go to pilgrimage, Mecca has become a longing place beyond time and space. The importance of the city is based on Kaaba and Masjid Haram. Since the rule of the Hejaz of the Ottoman Empire, the value given to the holy town of Mecca and Kaaba has increased. The depictions of Kaaba in the city of Mecca, which is considered the most sacred place of Islamic geography, made in painting arts and especially in tiling, became widespread with the Ottoman Period. The depictions of the sacred city constitute an important aspect of Ottoman depiction. In this kind of work, which is unique to Ottoman depiction, sacred places such as the Masjid al-Haram, the Masjid al-Aqsa and the Masjid al-Nabawi are depicted without the use of human figures. The description of the sacred city and the region has gained importance in Ottoman tiles. Generally, the reason why the depictions are on the tile used as decorative material in the mosques and masjids, which are sacred structures, is very durable. Although the tiles depicted in the Kaaba are mostly found in religious architecture, there are three tile panels depicting the Kaaba in the Harem Circle of Istanbul Topkapi Palace, which is an example of a civil architecture. This is one of the best examples of tile panels showing that they may be used for decorative purposes in civil architecture. The depictions of three Kabaa, Karaağalar Masjid, Valide Sultan Circle and Princes School in the Topkapı Palace Harem Apartment were made by Egyptian master Teberdar-ı Hassa Ali on a special order. The tile panel depicting three Kaaba reflects the most beautiful examples of Ottoman Kaaba depictions.

Keywords: Istanbul, Topkapi Palace, Description, Ottoman, Kaaba, Tile



Tam Metin

Copyright 2019 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn