Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Sık Sorulan Sorular Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler
Bugünkü Ziyaret
: 1470
Toplam Ziyaret
: 890303

Dergimize gönderilen makaleler benzerlik kontrol programı olan ithenticate ile taranmaktadır. Benzerlik oranının yüksek çıkması durumunda makale reddedilir. Kabul edilen makaleler raporuyla birlikte hakemlere sunulmaktadır.

Makaleler için %20 ve üzeri benzerlik oranları kabul edilmemektedir.
Yıl:2017 Cilt: 1  Sayı: 34  Alan: Sosyal Bilimler

Abdullah Duman
TARİHTE KAYIP TÜRKLER BAĞLAMINDA IZTARBED SAVAŞI
 
Abbâsîler Sicistan bölgesini Horasan valileri vasıtası ile idare ediyorlardı. Vâsıkbillâh (227-232/842-847) döneminde Sicistan şehirlerinden Büst’te Salih b. Nasr ayaklanması yaşandı. Bu ayaklanma ile Salih’e destek veren Ya’kub b. Leys de tarih sahnesine çıkmış oldu. Salih’in 244/858’de ortadan kaybolmasından sonra aynı bölgede halk Dirhem b. Nasr’a biat etti. Bu sefer Dirhem’in yanında yer alan Ya’kub, halk ve ordu tarafından takdir görmeye başladı. Dirhem’in onu kıskançlığı sebebiyle aralarında başlayan mücadeleyi de Ya’kub kazanınca 244/858 yılında bu sefer ona biat edildi. Zikredilen tarih aynı zamanda Ya’kub’un Sicistan bölgesinde hâkimiyet kurması anlamına geliyordu. Ya’kub, Ruhhed’de isyan eden Salih b. Hacer meselesini de hallettikten sonra Halife Mu’tez (252-255/866-869)’e de itaatını arz etti. Böylece o, 253/867’den itibaren bölgenin hatırı sayılır bir gücü haline geldi. Ya’kub halifeye bağlı görünse de çok geçmeden Sicistan çevresindeki bölge ve ülkeleri hâkimiyeti altına alma faaliyetine girişti. Onun faaliyetleri zaman zaman halifelik tarafından tenkide sebep oluyordu. Ancak Ya’kub halifelerin tenkit ve itirazlarına aldırış etmedi. Diğer taraftan 262/876’da Bağdad üzerine yürümesi iki taraf arasında savaşı kaçınılmaz hale getirdi. Saffârîler ve Abbâsîler arasında Iztarbed’de yapılan savaşı ise kazanan halifelik ordusu oldu. Bu çalışmada sebep ve sonuç ilişkisi içerisinde Iztarbed savaşı ele alınmıştır. Me’mun (170-218/786-833)’dan itibaren Türklerin etkili bir şekilde Abbâsî ordularında istihdam edildiği bilinmektedir. Sonraki halifeler döneminde Türkler devlet teşkilatlarında ve orduda çeşitli görevler yapmaya devam etmişlerdir. Mu’temid (256-279/869-892) döneminde de Abbâsî devleti ve ordusunda çok sayıda Türk’ün görev yaptığı görülmektedir. Çalışmamızda, Iztarbed savaşında ve bu savaş sürecinde devlet birimlerinde ve orduda görev yapan Türkler ortaya çıkarılmaya gayret edilmiştir. Bu çalışmada sebep ve sonuç ilişkisi içerisinde Iztarbed savaşı ele alınmıştır. Me’mun’dan itibaren Türklerin etkili bir şekilde Abbâsî ordularında istihdam edildiği bilinmektedir. Sonraki halifeler döneminde Türkler devlet teşkilatlarında ve orduda çeşitli görevler yapmaya devam etmişlerdir. Mu’temid döneminde de Abbâsî devleti ve ordusunda çok sayıda Türk’ün görev yaptığı görülmektedir. Çalışmamızda, Iztarbed savaşında ve bu savaş sürecinde devlet birimlerinde ve orduda görev yapan Türkler ortaya çıkarılmaya gayret edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Saffârîler, Abbâsîler, Ya’kub b. Leys, Halife Mu’temid, Iztarbed, Türkler, Sicistan, Bağdad.



IZTARBED WAR IN THE CONTEXT OF LOST TURKS AT HİSTORY
 
The Abbasids were administrating the Sicistan/Sistan region by the governors of Khorasan. During the period of Vasikbillâh (227-232/842-847) Salih b. Nasr rebellion was experienced in Büst which is the city of Sicistan. In this uprising, Ya’kub b. Leys who supported Salih appeared on the stage of history too. After the disappearance of Salih at 244/858, people in the same region allegianced Dirhem b. Nasr. Upon being Ya’kub’s taking place on Dirhem’s side the people and the army begun to appriciate his situation. When Ya’kub won the war which appeared on jeolousy between Ya’kub and Dirhem in 244/858 then the people began to swore allegiance to Ya’kub. The mentioned date also meant dominating of Ya’kub in the Sicistan region. After Ya’kub solved the issue of Salih b. Hecer who revolted in Ruhhac presented his obedience to Caliph Mu’tez(252-255/866-869). Thus, he has become a considerable force in the area in 253/867. Even though he looked on the side of caliph, he began to dominate the regions and countries around Sicistan. His activities were sometimes criticized by the caliphate. But Ya’kub never took into consideration the criticisms and objections of the caliphs. On the other side his marching on Bağdad in 262/876 made war inevitable between two sides. And the caliphate army won the war that took place between the Saffarians and the Abbasids in Iztarbad. In this study, the Battle of Iztarbad was investigated within the cause and effect relation. It is known that Turks were effectively employed in Abbasids armies since Me’mun. In the period of next caliphs Turks continued to carry out various duties in the state organizations and in the army. Also during the Mu’temid period, it is seen that many Turks served in Abbasids state and their army. In our work, Turks who served in the state units and army at Iztarbad War and during war process have been unleashed. In this study, the Battle of Iztarbad was investigated within the cause and effect relation. It is known that Turks were effectively employed in Abbasids armies since Me’mun. In the period of next caliphs Turks continued to carry out various duties in the state organizations and in the army. Also during the Mu’temid period, it is seen that many Turks served in Abba-sids state and their army. In our work, Turks who served in the state units and army at Iztar-bad War and during war process have been unleashed.

Keywords: Saffarids, Abbasids, Ya’kub b. Leys, Caliph Mu’temid, Iztarbad, Turks, Sicistan, Baghdad.



Tam Metin

Copyright 2019 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn