Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Kullanıcı Adı
Şifre
Yeni Üye|Şifremi Unuttum
HAKEM ve EDİTÖR GİRİŞİ Yayın İlkeleri Sık Sorulan Sorular Kurullar Editörler Tarandığımız İndexler



Bugünkü Ziyaret
: 471
Toplam Ziyaret
: 621985

Dergimize gönderilen makaleler benzerlik kontrol programı olan ithenticate ile taranmaktadır. Benzerlik oranının yüksek çıkması durumunda makale reddedilir. Kabul edilen makaleler raporuyla birlikte hakemlere sunulmaktadır.

Makaleler için %20 ve üzeri benzerlik oranları kabul edilmemektedir.
Yıl:2018 Cilt: 2  Sayı: Özel Sayı -1  Alan: Sosyal Bilimler

Yahşıhanım NESİROVA
OSMANLI YÖNETİMİ DÖNEMİNDE URMİYAʼDA YAŞAMIŞ AŞIRETLER: AFŞARLAR
 
Geçen yüzyılın 80ʼli yıllarında Azerbaycanʼda Osmanlı Arşiv belgelerinin öğrenilmesi ve araştırılmasına başlanılmış oldu. Makale 1728 tarihli “Halhal ve Urmiya Livalarının Mufassal Defteri” arşiv belgesi bünyesinde yazılmıştır. Belgede Osmanlı hakimiyeti döneminde Urmiya, Halhal ve Salmas arazilerinin idari bölümü, sosyo-ekonomik durumu, nüfusu, dini-demografik durumu ile ilgili net bilgiler yeralmaktadır. “Defter”in verilerine göre, Osmanlı dönemi Urmiya bölgesinde yaygın şekilde göçebe ve konar-göçer aşiretler, özellikle, Afşar aşireti aileleri yaşamış oldukları görülmektedir. 6 mahalleli Urmiya şehrinin özellikle Çarşı mahallesinde İmanlı, Kasımlı, Areşli, Haydarlı, Alibeyli, Kara Hasanlı ve diğer Afşar ailelerinin yaşaması ilginçtir. Belgede Urmiya şehri Afşarları üçün belirlenmiş vergiler üzerine kayıtlar geçmemektedir. Bu ise sözkonusu ailelerin uğraşım alanı ile ilgili net fikirler söylemekte zorluk yaratmıştır. Bazen “Afşar”, bazen de “Avşar” olarak adı geçen bu Aşiretlerin, genelde, çoğunlukla hayvancılıkla uğraşmış oldukları bellidir. “Defter”in verileri bunun aksini göstermektedir. Nitekim, Urmiya bölgesi Afşarlarının hayvancılıkla yanısıra, tarım, bağ-bostancılık, arıcılıkla uğraşmış oldukları ve bununla ilgili devlet hazinesine belli hacimde vergi ödemiş oldukları belirtilmektedir. Ayrıca Urmiya bölgesi Afşarlarının yaşamış oldukları bazı köylerin Urmiya şehri “Cami-i Kebir” vakfına tabi tutulmuş olması da dikkatçekici bir özelliktir. Belgede bu köylerden gelen tüm gelirin adı geçen vakfa devredilmesi gösterilmektedir. Bunun yanısıra makalede Urmiya livasının Benapervaze nahiyesinde aşiret ailelerinin daha yaygın iskan etmiş oldukları belirtilmektedir. Genellikle, sözkonusu belgede Urmiya şehrinden farklı olarak, Urmiya livası aşiret ailelerinin vergi ödeyicilerinin adları ve ödemiş oldukları vergilerle ilgili benzersiz bilgiler geçmektedir. İşte bu “defter”, zamanında Safevi I Şah Abbas (1587-1629) tarafından Abivert ve Horasanʼdan Urmiya ve Sulduz topraklarına sürülmüş büyük Türkman aşiretlerinden biri olmuş Afşarlarʼın XVIII yüzyıl başları Urmya bölgesinde Osmanlı yönetimi döneminde mevcut olmuş yaşam tarzı, uğraşımı, sosyo-ekonomik durumu, bölgedeki demografik ve dini-etnik duruma etkisi üzerine elimize henuz bilinmeyen bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Osmanlı, Mufassal Defter, Urmiya, Afşarlar, Aşiret



LIFE EXPANSIONS IN URMANIA IN OTTOMAN MANAGEMENT PERIOD: AFSARLAR
 
The study and research of the Ottoman archival documents in Azerbaijan started in the 1980s. Present article deals with the archive document of 1728 named “Comprehensive register of Khalkhal and Urmia livas”. This document provides a data on administrative division, socio-economic state, population, religious and demographic state on Urmia, Khalkhal and Salmas territories in times of the Ottoman dominion. According to data in the register in the Ottoman times nomad and half-nomad tribes, particularly from Afshar family, were widely spread on the territory of Urmia. Among 6 quarters of Urmia city particularly Charshi quarter was a dwelling place of such Afshar familiesas Imanly, Kasimly, Areshly, Haydarly, Alibeily, Kara-Hasanly and others. In the document no recordings on special taxes assigned for Urmia Afshars were found what makes it difficult to give definite information on what sort of activity they were engaged in. It is known that “Afshar”, or sometimes “Avshar”, tribe was generally engaged in cattle-breeding. However the register says the opposite. So, along with cattle-breeding Urmia Afshars were busy in agriculture, horticulture, apiculture and paid a certain amount of taxes to the state treasury. Moreover, some villages in Urmia region where the Afshars lived belonged to Urmia city “Jami-i Kabir” waqf (foundation). The register tells that whole profit from these villages went to this waqf. Present article gives an information that tribal families from Banaparvaza district of Urmia liva had a wider dwelling area. In general, unlike Urmia city, information on tribal families from Urmia district, where names of tax-payers and payed taxes are shown, is comprehensively shown in above-mentioned register. So, this register gives valuable yet unknown facts on life-style, engagement fields, socio-economic, demographic, religious and ethnic state of one of the Great turcoman tribes which was sent into exile by Safavi shakh Abbas I (1587-1629) from Abivert and Khorasan to Urmia and Sulduz regions– the Afhsar tribe, in times of the Ottoman rule at the beginning of 18th century.

Keywords: Azerbaijan, The Ottoman, Comprehensive Register, Urmia, the Afshars, Tribe



Tam Metin

Copyright 2019 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn