Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Yıl:2017 Cilt: 1  Sayı: 37  Alan: Sosyal Bilimler

Ali HATALMIŞ
İSLAM TARİHİNDE İLK DARBE GİRİŞİMİ VE HZ. OSMAN’IN ŞEHİT EDİLMESİ
 
Hz. Osman’ın hilafetinde yönetimsel ve ekonomik sorunlar toplumsal ayrışmalara, hareketliliğe ve kargaşaya yol açmıştır. Eyaletlerin karıştırıldığı, başkentin ablukaya alındığı, halifenin evinin kuşatıldığı ve katledildiği anarşik olayların yaşandığı bir nevi İslam tarihinin ilk darbe girişimi meydana gelmiştir. Halifeliğinin ilk altı yılı (23-28/644-649) hakkında olumlu, ikinci altı yılı (29-35/650-656) hakkında olumsuz değerlendirmeler yapılmıştır. Ekonomik sıkıntıların, dini bir veçheye büründürülerek halifenin otoritesi sarsılmıştır. Muhalif kesimler sistemli bir şekilde önce valileri ardından halifeyi hedef haline getirmiştir. Artan şikâyetler üzerine valilerin halife tarafından sıklıkla değiştirilmesi, ancak tercihin akrabalardan yana kullanılması ve onlara bazı imtiyazlar tanınması huzur ve istikrar ortamını sağlamak bir yana dursun, sorunların artmasına neden olmuştur. Halifenin ileri yaşı ve sorunlar karşısında selefleri kadar pratik çözümler getirememesi zafiyet olarak telakki edilmiştir. Dahası Mervân ve Muâviye’nin yetki sınırlarını aşması, halifeyi müşkül duruma düşürmüş, yalnızlaştırmış ve muhalefeti güçlendirmiştir. Aralarında organize olduğu anlaşılan ve çoğunluğu Iraklı ve Mısırlılardan oluşan binlerce muhalif, Medine’yi işgal etmiştir. Halifenin istifa etmesi ve yerine Hz. Ali, Talha veya Zübeyir’den birinin seçilmesi istenmiştir. Anarşist eylemleri bastıracak bir devlet otoritesi bulunmadığından, Medine’de can ve mal güvenliği kalmamıştır. İsyancılar/darbeciler halifeyi kendi evinde şehit ederek amaçlarına ulaşmıştır. Hz. Osman’ın mazlum durumu, darbecilerin orduya alınması, Hz. Ali’yi, halifeliği boyunca zorda bırakmış ve dinî-siyasi ayrışmalara neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hz. Osman, halifelik, isyancılar, darbe girişimi.



FIRST COUP ATTEMPT IN ISLAMIC HISTORY AND MARTYRDOM OF CALIPH OSMAN
 
In Osman's Caliphate, administrative and economic problems led to social differentiation, mobility and confusion. The first coup attempt of a kind of Islamic history happened in which the troubles were created in the provinces, the capital was taken to the blockade, the house of the Caliphate was surrounded and murdered, anarchic events were experienced. Positive evaluations were made in the first six years (23-28/644-649), negative evaluations were made in the second six years (29-35/650-656) of the Caliphate. The authority of the caliphate was shaken by turning economic troubles into religious aspect. The opposition groups systematically turned the governors first and then the Caliphate into a target. Changing the governors frequently by the caliph because of the increasing number of complaints, but using the preference for relatives and giving them some privileges led to increasing of the problems let alone providing an environment of peace and stability. It is considered weakness that the Caliph couldn’t provide practical solutions to the problems of old age and sadness like his predecessors. Furthermore, The surpassing limits of authority by Mervan and Muâviye has reduced the caliphate to a stalemate, lonelized and strengthened the opposition. Thousands of dissidents, among them Iraqis and Egyptians, who were understood to be organized, invaded Medina. They wanted the Caliph resign and to elect one from Ali, Talha or Zubeyir instead of him. Since there was no state authority to suppress anarchist actions, there was no life and property security in Medina. The rebels reached their goal by martyring the caliphate in their own home. The oppressed state of Osman, the taking of the coup plotters into the army, left Ali in difficulty and caused religious-political division.

Keywords: Caliph Osman, caliphate, rebels, coup attempt.



Tam Metin

Copyright 2018 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn