Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
ISSN: 1302-6879
Yıl:2018 Cilt: 1  Sayı: 41  Alan: Sosyal Bilimler

Dr. Öğr. Gör. Mehmet Korkud AYDIN
CHP’de Parti İçi Muhalefetin İlk Örneği: Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ve TBMM’de Yaşanan Tartışmalar
 
Toprak reformu Cumhuriyetin ilk yıllarında Atatürk tarafından topraksız köylünün “maraba-ortakçı” gibi adlandırılmalardan kurtulması ve kendi geçimini temin edebilmesi maksadıyla gerçekleştirilmek istenen bir uygulamadır. Bu uygulama ile Doğu Anadolu bölgesindeki aşiretlerin devlet karşısında güçlerini kaybetmeleri de amaçlanmıştı. Ancak bu uygulama, mülkiyet haklarını kaybedecek ve ekonomik kayba uğrayacak toprak sahiplerinin tepkileri yüzünden kısmen uygulanabilmişti. II. Dünya Savaşı yıllarında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün girişimleri ile ülkedeki ekonomik durgunluğun giderilmesi maksadıyla bir kez daha Toprak Reformu gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile büyük toprak sahiplerinin mülklerinin bir kısmının topraksız köylüye dağıtılması düşünülmüştü. Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu 11 Haziran 1945 tarihinde çıkarılmıştır. Kanunun hazırlık aşamasından itibaren özellikle TBMM içindeki toprak sahibi milletvekillerinin meseleye şiddetle karşı çıktıkları görülmüştü. Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’na duyulan tepkinin sonuçlarından biri de çok partili hayata geçişin mihenk taşı olan Demokrat Parti’nin kurulması olmuştur. Fuat Köprülü, Celal Bayar, Adnan Menderes ve Refik Koraltan‘ın imzaladıkları “Dörtlü Takrir” olarak adlandırılan bildiri ile DP’nin kuruluş süreci başlamıştı. Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu gerek DP’nin kuruluşu esnasında yaşanan muhalefet gerekse dış politikada ortaya çıkan değişiklikler nedeniyle kamuoyunda gereken ilgiyi uyandıramamıştı. Hatta Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile ilgili Meclis görüşmeleri; genel itibarıyla topraksız köylünün toprak edinmesinden ziyade muhalefeti oluşturan isimlerin CHP ve mevcut sistemi tartışmaya açmasına hizmet etmişti. Çiftçiyi Topraklandırma kanunu, çiftçiyi rahatlatamamış, İkinci Dünya Savaşı yıllarında alınan ekonomik tedbirlerin de etkisiyle çiftçi, daha da yoksullaşmıştı. Çalışma, Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun Türkiye’de yarattığı iktisadî ve siyasî akisleri konu edinmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çiftçi, Toprak Reformu, Adnan Menderes, Dörtlü Takrir, İsmet İnönü.



FIRST EXAMPLE OF INTRAPARTY OPPOSITION IN CHP: LAW OF PROVIDING LAND TO FARMERS AND DISCUSSIONS IN THE TGNA
 
Land reform is a desirable practice in the first years of the Republic to be accomplished by Atatürk in order to get rid of the landless peasants from being named as "sharecrop farmer-share farmer" and to provide their own livelihood. With this practice, it was aimed that the tribes in the Eastern Anatolia region would lose their power against the state. However, this practice was partially applicable because of the reactions of landowners who would lose property rights and suffer economic losses. In the years of World War II, President Ismet Inönü's attempts to eliminate the economic stagnation in the country tried to achieved through realizing once again the Land Reform. With this Law of Providing Land to Farmers, it was thought that some of the properties of large landowners would be distributed to landless peasants. Law of Providing Land to Farmers was enacted on June 11, 1945. From the preliminary stage of the law, it was seen that parliamentarians who own land in the Turkish Grand National Assembly (TGNA) were strongly opposed to the matter. One of the consequences of the reaction to the Law of Providing Land to Farmers was the establishment of the Democratic Party, which was the cornerstone of the transition to multi-party system. The process of establishing the DP started with the declaration called "Quartet Motion" which was signed by Fuat Köprülü, Celal Bayar, Adnan Menderes and Refik Koraltan. The Law of Providing Land to Farmers had not been able to appeal to the public attention as it was desired since the opposition that existed during the establishment of the DP and the changes that have arisen in foreign politics. In fact, the parliamentary negotiations on The Law of Providing Land to Farmers have generally served to the opponents to open the debate about the CHP and the existing system, instead of serving to the landless peasants’ land acquisition. The Law of Providing Land to Farmers was not relieved the farmers, and the farmers became more and more impoverished, affected by the economic measures taken during the Second World War. This study focuses on the economic and political echo created by the Law of Providing Land to Farmers in Turkey.

Keywords: Farmer, Land Reform, Adnan Menderes, Quartet Motion, İsmet İnönü.



Tam Metin

Copyright 2018 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. | Xdizayn